Euskara eta Euskal Kultura

EUSKARA, JATORRI EZEZAGUNEKO HIZKUNTZA

Euskara Mendebaldeko Piriniotako bi aldeetan hitz egiten da, hau da, Frantzia eta Espainiar estatuko hainbat lurraldetan eta Europako hizkuntzarik zaharrena da. Oraindik ez dakigu zein den bere jatorria, ikerlarientzat ere ezezaguna da, genetikoki isolatutako hizkuntza dela diote, hots, ez da ezagutzen dugun hizkuntz familien parte.

Donostiako kaleetan barrena, erreparatu kartel eta zeinuei, bi hizkuntza horietako zein da euskara? Nola ahoskatzen den jakin nahi duzu? Euskarazko hiztegitxo bat prestatu dizugu donostiarrek bezala agurtzeko nahiz pintxoak eskatzeko!

Donostiako biztanleen %40ak daki euskara eta %30ak ulertzen du. Gutxi gorabehera Euskal Herrian 900.000 euskal hiztun daude eta beste 626.000 lagun inguruk ulertzen dute. Gure hizkuntza ikasteko hainbat modu daude: helduentzako euskaltegi eta barnetegiak, besteak beste. Horrez gian, euskara ikastea eta kirola egitea uztar daitezke barnetegi ibiltarien bidez, esate baterako.

Euskara hiztegia

  • Ongi etorri
    */?>

    Ongi etorri

    Gurera heltzean esango dizuguna

    Informazio gehiago */ ?>
  • Kaixo
    */?>

    Kaixo

    Euskaldunon agurtzeko era. ‘Epa’,’Iepa’ eta ‘Aupa’ ere esaten ditugu.

    Informazio gehiago */ ?>
  • Agur
    */?>

    Agur

    bagoazenean esaten duguna. ‘Aio’ ere erabiltzen dugu.

    Informazio gehiago */ ?>
  • Mesedez
    */?>

    Mesedez

    zerbait adeitasunez eskatzeko erabiltzen dugun esapidea. Irribarre batekin hobe!

    Informazio gehiago */ ?>
  • Eskerrik asko
    */?>

    Eskerrik asko

    Hau ere irribarre batekin hobe, ezta?

    Informazio gehiago */ ?>
  • Etxea
    */?>

    Etxea

    goxo-goxo egoteko norberaren leku berezia.

    Informazio gehiago */ ?>
  • Zorionak
    */?>

    Zorionak

    Zorionak zuri, Zoriona beti!

    Informazio gehiago */ ?>
  • On egin
    */?>

    On egin

    mmmm…

    Informazio gehiago */ ?>
  • Pintxo
    */?>

    Pintxo

    On egin!

    Informazio gehiago */ ?>
  • Xirimiri
    */?>

    Xirimiri

    Aterkia zabaltzea hobe

    Informazio gehiago */ ?>
  • Zenbakia
    */?>

    Zenbakia

    bat, bi, hiru, lau, sardina bakalau!

    Informazio gehiago */ ?>
  • Maite zaitut
    */?>

    Maite zaitut

    gehiagotan esan beharko genuke hau!

    Informazio gehiago */ ?>
  • Muxu
    */?>

    Muxu

    Bi masailetan, bat ezpainetan…aukeran!

    Informazio gehiago */ ?>
  • Polita
    */?>

    Polita

    Ez dakizu zein polita den zu euskaraz entzutea.

    Informazio gehiago */ ?>
  • Donostia
    */?>

    Donostia

    Bakarra munduan!

    Informazio gehiago */ ?>
  • Euskara
    */?>

    Euskara

    Gure altxor kuttuna

    Informazio gehiago */ ?>
  • Donostiarra
    */?>

    Donostiarra

    Bertakoa!

    Informazio gehiago */ ?>
  • Topa
    */?>

    Topa

    Un-blen-ble,un-blen-ble, txirri aska, txirri aska, altsa kopa hori, altsa kopa hori, ieu!

    Informazio gehiago */ ?>
  • Txuri-urdin
    */?>

    Txuri-urdin

    1,2,3,4,5,6,7 Real!

    Informazio gehiago */ ?>
  • Txotx
    */?>

    Txotx

    Altsa ipurdia!

    Informazio gehiago */ ?>
Hiztegi txikia: ikasi hitz eta esaldi praktikoak euskaraz
 
 

kultura paregabe eta originala


HERRI KIROLAK

Herri-kirolak esaten zaie Euskal Herriko landa-ingurunean betidanik egin diren kirol modalitateei. Herri-kirol gehienek landa-inguruneko lan-jarduerak dituzte sorburu. Urteen poderioz eta herrietako auzokideen artean trebeagoa nor zen ikusteko sortzen ziren norgehiagoken ondorioz, kirol bihurtu dira. Esate baterako, egurra egiteko enborrak mozteko jardueran oinarrituta, aizkolarien kirola sortu zen; eraikuntzarako harri handiak mugitzeko jardueran oinarrituta, harriak jasotzeko kirola, idi-probak, pilota etab. sortu ziren.

Herri Kirolak
Donostiako Estropadak - Kontxako Bandera


EUSKAL DANTZAK

Beste kultura askotan bezala, dantzak garrantzi handiko tokia izan du Euskal Herriaren gizarte- eta erlijio-bizitzan. Gaur egun herri-jaietan oraindik ere dantzatzen diren dantza askok 400 urte baino gehiagoko etengabeko historia dute. Ezin konta ahalakoak dira herri-dantzak, eta herri-ospakizun edo herri-jai bakoitzak bere dantza modalitatea izaten du askotan.


BERTSOLARIAK

Bertsolaritza euskal kulturaren diziplinarik bitxienetako bat da. Bertsotan egitea kantatutako bertso bat bat-batean asmatzea da, finkatutako errima eta doinu jakin batean oinarrituta. Horretarako, bertsolariek irudimen, ahozko trebetasun eta buru-bizkortasun handia behar dute. Gaur egun, oraindik ere lurralde osoan antolatzen dira bertsolari-txapelketak, batez ere herri-jaietan, sagardotegietan, etab. Are gehiago, bertsolaritza-eskolak ere sortu dira, eta horietatik atera da bertsolarien belaunaldi berria, kalitate eta ospe handiak lortu dituena.

Bertsolari
Maialen Lujanbio - Plazetik Plazera

EUSKAL MUSIKA

Gaur egun euskaraz egiten den musikaren zertzelada batzuk emate aldera, badira gutxienez hamabost urte askotarikoa izatea dela euskal kantagintzaren ezaugarri nagusietako bat, ia edozein estilo euskaraz entzuteko aukera dagoela. Bost hamarkada hauetan gure folk, pop eta rock musikak ia denetarako balio izan du: lirikarako zein aldarrikapen sozial eta politikoetarako, olgetarako zein engaiamendurako, tradizio zaharren berreskurapenerako zein berrien sorrerarako...

Zea Mays eta Euskadiko Orkestra Sinfonikoa
Berri Txarrak

EUSKAL ZINEMA

Euskal industria zinematografikoaren garapena berantiarra eta xumea izaki, bideen zirriborroa besterik ez zen egin hogeiko hamarkadan. Bigarren Errepublikako urteetara arte ez zen filmatu espiritu nazionalista aski kontziente ta autentikoa zuen lehen lana. Gaur egun Euskal zinemagintzak ospea eta izena lortu du hemen eta atzerrian ere, euskal zinemaren belaunaldi berria jaio dela esan dezakegu.

Amama
Haundia (Aundiya)

EUSKAL LITERATURA

Hastapenetan eliz munduari eta hezkuntza erlijiotsuari loturik egon bazen ere, XIX. mendetik aurrera euskarazko literaturak bestelako norabidea hartu zuen nobela bezalako generoei ongi etorria emanez. Aipatu mendean bost nobelek bakarrik argia ikusi bazuten ere, erronka handia suposatu zuen horrek bestelako joerei atea ireki zielako. Dena den, XX. mende erdialdera arte itxaron beharko dugu euskal literatura jarduera autonomo izan dadin euskal gizartean.

euskara-euskal-literatura

SAN TELMO MUSEOA

Murgildu euskal kulturan San Telmo Museoan eta ezagutu euskararen, Europako hizkuntza zaharrenaren, sekretuak, gure jatorria eta euskal gizartearen nondik norakoak. Gainera, Hori guztia domingotarren antzinako klaustrodun komentuan gordeta dago.

the-passport-memorandum-san-telmo-museoaArgazkiak: The passport Memorandum